NTTU – Vừa qua, tại Trung tâm phát triển công nghệ cao Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, Viện Kỹ thuật Công nghệ cao đã tổ chức thành công hội thảo khoa học với chủ đề “Symposium on Bioresource Transformation & Valorisation 2026” – Chuyển hóa và Tăng giá trị Tài nguyên Sinh học năm 2026
Tham dự hội thảo về phía các khách mời có sự hiện diện của ông Andrea Taglioni – Phụ trách Hợp tác Khoa học và Học thuật, Lãnh sự quán Pháp tại TP. HCM cùng sự tham gia của đông đảo đại biểu là nghiên cứu viên, nhà khoa học, giảng viên, sinh viên đến từ các trường đại học, viện nghiên cứu. Ngoài ra, chương trình có sự góp mặt của đại diện các doanh nghiệp trong lĩnh vực chuyển hóa sinh khối như Công ty CP Việt Nam Food (VNF), La Mua Corporation, DNP Vietnam và Rhodi Technology.
Về phía Trường ĐH Nguyễn Tất Thành có sự tham gia của PGS.TS. Trần Thị Hồng – Phó Hiệu trưởng Nhà trường; TS. Vũ Văn Vân – Viện trưởng Viện Kỹ thuật Công nghệ cao cùng quý thầy cô đại diện các phòng ban, trung tâm, viện nghiên cứu trực thuộc Trường ĐH Nguyễn Tất Thành.
Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Trần Thị Hồng – Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Nguyễn Tất Thành cho biết, vấn đề tồn dư phụ phẩm nông nghiệp tại Việt Nam ở mức rất cao và chưa được tận dụng triệt để, chính vì thế việc chuyển hóa lượng sinh khối khổng lồ này thành các sản phẩm sinh học có giá trị cao là ưu tiên quốc gia cấp bách để xây dựng nền kinh tế tuần hoàn. PGS.TS. Trần Thị Hồng khẳng định, định hướng nghiên cứu chuyển hóa sinh khối của Viện Kỹ thuật Công nghệ cao là một bước đi chiến lược, được hiện thực hóa qua việc thành lập Trung tâm Nghiên cứu Hợp tác Pháp – Việt về Chuyển hóa và Tăng giá trị Tài nguyên Sinh học (FVBioVa Centre).
PGS.TS. Trần Thị Hồng phát biểu khai mạc hội thảo
Tiềm năng và thách thức từ các dẫn xuất Furanic
Trong phiên báo cáo chính, TS. Trương Công Chiến (Trung tâm Nghiên cứu Vật liệu và Năng lượng thuộc Viện Kỹ thuật Công nghệ cao NTT) đã trình bày chủ đề “Unlocking furanic derivatives into biobased value-added products: Prospects and Challenges”. Báo cáo phân tích quá trình chuyển hóa sinh khối lignocellulose thành các phân tử nền tảng quan trọng như Furfural và 5-Hydroxymethylfurfural (5-HMF). Từ các phân tử này, nhóm nghiên cứu có thể tổng hợp các sản phẩm ứng dụng cao như nhiên liệu sinh học, chất bôi trơn và nhựa sinh học thân thiện với môi trường (điển hình là nhựa PEF thay thế PET).
TS.Trương Công Chiến trình bày chủ đề “Unlocking furanic derivatives into biobased value-added products: Prospects and Challenges”
Trong lĩnh vực nhiên liệu và vật liệu bôi trơn, TS. Chiến giới thiệu lộ trình phản ứng ngưng tụ Aldol (Aldol condensation) kết hợp với quá trình khử oxy bằng hydro (Hydrodeoxygenation – HDO) để tạo ra các bio-alkane mạch dài (C10-C33). Các sản phẩm sinh học này sở hữu đặc tính động học, điểm đông đặc và chỉ số độ nhớt ưu việt, hoàn toàn có khả năng thay thế chất bôi trơn tổng hợp PAO (Poly-Alpha Olefin) từ dầu mỏ. Trong mảng nhựa sinh học, bài báo cáo nhấn mạnh quá trình oxy hóa 5-HMF thành FDCA (2,5-Furandicarboxylic acid) – tiền chất cốt lõi để sản xuất nhựa PEF (polyethylene furanoate) 100% gốc thực vật. Nhựa PEF không chỉ giảm 33% lượng phát thải CO2 so với PET mà còn có đặc tính cản khí oxy (O2) cao gấp 10 lần và cản CO2 gấp 6-10 lần, mở ra tiềm năng khổng lồ cho ngành bao bì bền vững.
Tuy nhiên, TS. Chiến cũng thẳng thắn chỉ ra những rào cản kỹ thuật cản trở việc thương mại hóa. Điển hình là sự hiện diện của các tạp chất chứa lưu huỳnh (như dung môi DMSO hay axit H2SO4 dư) dễ gây ngộ độc và vô hoạt hóa các chất xúc tác kim loại quý (như Ru/C). Cùng với đó, tính kém bền của FF và 5-HMF trong quá trình lưu trữ lâu dài đòi hỏi phải có các công nghệ chưng cất và tinh sạch khắt khe trước khi đưa vào chuyển hóa xúc tác để đảm bảo hiệu suất.
Bốn trụ cột nghiên cứu của Phòng thí nghiệm LCA (Pháp)
Giới thiệu về phòng thí nghiệm Hóa học Nông nghiệp và Công nghiệp (LCA-INRAE) tại Viện Bách khoa Quốc gia Toulouse (Toulouse INP), GS. Sophie Thiebaud-Roux đã cho biết về cấu trúc của phòng thí nghiệm, bốn định hướng nghiên cứu lớn về chuyển hóa sinh khối, đánh giá vòng đời sản phẩm, ứng dụng vật liệu bảo vệ môi trường, các trang thiết bị phục vụ phân tích chuyên sâu và hoạt động thực tiễn cùng doanh nghiệp.
GS. Sophie Thiebaud-Roux đã giới thiệu về Phòng thí nghiệm LCA (Pháp)
Với vai trò Giám đốc của Phòng thí nghiệm LCA, Giáo sư đã giới thiệu cơ sở hạ tầng thiết bị hùng hậu cùng 4 chủ đề nghiên cứu cốt lõi mà phòng thí nghiệm hàng đầu châu Âu này đang theo đuổi:
- Phân đoạn sinh khối: Tập trung tháo gỡ cấu trúc vật lý và hóa học của vách tế bào thực vật. Đội ngũ LCA đi đầu trong việc tích hợp công nghệ đùn trục đôi (twin-screw extrusion) với các hệ thống sắc ký và lọc màng để tách chiết tối đa các hợp chất giá trị mà không làm suy giảm hoạt tính của chúng.
- Ứng dụng vật liệu polyme sinh học: Chuyên nghiên cứu và chế tạo các dạng vật liệu composite, màng sinh học và nhựa thân thiện môi trường. Hoạt động này được hỗ trợ trực tiếp bởi xưởng công nghệ AGROMAT, cho phép LCA chuyển giao nhanh chóng các ý tưởng từ quy mô phòng thí nghiệm lên bán công nghiệp.
- Phản ứng hóa học và thiết kế phân tử sinh học: Tối ưu hóa các lộ trình hóa học xanh nhằm tạo ra các phân tử nền tảng mới, chất hoạt động bề mặt và dung môi sinh học, hướng tới thay thế triệt để các sản phẩm gốc hóa dầu.
- Đánh giá môi trường và thiết kế sinh thái: Ứng dụng các thuật toán phân tích dữ liệu lớn và Đánh giá vòng đời (LCA) để đo lường, đồng thời tinh chỉnh nhằm giảm thiểu tối đa tác động carbon của toàn bộ quy trình công nghiệp.
Thông qua đó, GS. Sophie mở lời mời hợp tác sâu rộng với các doanh nghiệp Việt Nam, giúp tối ưu hóa giá trị của nguồn phụ phẩm nông nghiệp địa phương dựa trên nền tảng công nghệ sẵn có của LCA.
Phân tách sinh khối và tiêu chuẩn hóa nông sản
Nối tiếp chương trình, GS. Pierre-Yves Pontalier – Phó Giám đốc Phòng thí nghiệm LCA đi sâu vào khía cạnh công nghệ thông qua bài báo cáo “Challenges for biomass fractionation: cases of lignocellulosic wastes and microalgae”. Bằng việc áp dụng các kỹ thuật như chiết xuất siêu âm và hệ thống lọc màng, các nghiên cứu cho thấy khả năng phân tách hiệu quả các hợp chất có giá trị. GS. Pierre-Yves cũng thảo luận chi tiết về tiềm năng khai thác lớn và giá trị kinh tế của sinh khối vi tảo.
GS. Pierre-Yves Pontalier đi sâu vào khía cạnh công nghệ thông qua bài báo cáo “Challenges for biomass fractionation: cases of lignocellulosic wastes and microalgae”
Phân tích sự khác biệt trong phát triển ngành trà giữa Pháp và Việt Nam, đặc biệt ở khía cạnh sản phẩm, quy định quản lý, vấn đề đảm bảo chất lượng và hoạt động truy xuất nguồn gốc thông qua các công nghệ phân tích trao đổi chất, TS. Trần Thị Như Trang – Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Hợp tác Pháp – Việt về Chuyển hóa và Tăng giá trị Tài nguyên Sinh học mang đến bài báo cáo với chủ đề “Tea in Vietnam and France: Cultivation, quality, and emerging value – Challenges and Perspectives”. TS. Trang cũng lưu ý một số tiêu chuẩn kỹ thuật quan trọng cần tuân thủ khi tiến hành phát triển thuốc trừ sâu sinh học dành riêng cho cây trà khi trao đổi với các đại biểu.
TS. Trần Thị Như Trang phân tích sự khác biệt trong phát triển ngành trà giữa Pháp và Việt Nam
Lan tỏa tri thức và mở rộng kết nối
Bên cạnh các phiên báo cáo chính thức, hội thảo đã tạo ra một không gian trao đổi chuyên môn vô cùng sôi nổi với nhiều câu hỏi thảo luận về tính khả thi khi nâng cấp quy mô sản xuất, khả năng đăng ký sở hữu trí tuệ các kết quả nghiên cứu, cơ hội để doanh nghiệp Việt tiếp cận công nghệ tách chiết vi tảo từ LCA và các kỹ thuật sinh học ứng dụng cho nông sản.
Các đại biểu đặt vấn đề cho các diễn giả
Đứng trước nhu cầu phát triển mạnh mẽ của ngành chuyển hóa sinh khối tại Việt Nam, hội thảo đã trở thành diễn đàn kết nối thiết thực giữa giới học thuật và khối công nghiệp tại khu vực TP. Hồ Chí Minh. Sự ủng hộ tích cực từ Lãnh sự quán Pháp và sự ra đời của Trung tâm Nghiên cứu Hợp tác Pháp – Việt về Chuyển hóa và Tăng giá trị Tài nguyên Sinh học (FVBioVa Centre) trực thuộc Viện Kỹ thuật Công nghệ cao Trường ĐH Nguyễn Tất Thành được kỳ vọng sẽ là bệ phóng vững chắc để biến các nghiên cứu hàn lâm thành những giải pháp công nghệ thực tiễn, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng xanh của quốc gia.
Tin: TS. Bùi Lê Minh
Ảnh: Media
